بازی در اوتیسم

نوشته شده توسط شهيندخت پوزش :کارشناس ارشد روانشناسی. ارسال در سلامت روانی،سلامت رشد

 بدلیل اینکه تحقیقات تجربی نشان می دهد که مهارتهای بازی برای بچه های مبتلا به اوتیسم بسیار متنوع است، بررسی بازی در زمینه های مختلف ( روزهای مختلف، زمان های مختلف، موقعیتهای متفاوت و شرایط گوناگون ) و یا قالبهای متفاوت (گزارش والدین، مشاهده ی کلینیکی غیررسمی،   ارزیابی های استاندارد) ممکن است شاخصی برای ارزیابی معتبر و جامع از توانائی های کودک و طراحی روش درمانی متناسب با کودک باشد.

بویژه ارزیابی در شرایط طبیعی از قبیل خانه، مدرسه و زمین بازی در اجتماع خیلی متنوع است. اگر چه برخی اوقات انجام آن مشکلتر است. هر دو مورد بازی گروهی با والدین و دوستان و بازی با اشیاء باید مورد توجه قرار گیرد و شرایط روحی کودکان باید مورد توجه قرار گیرد.

 

Austism Specturm Disorder

مأنوس بودن با شرایط و اسباب بازی ها احتمالا نحوه ی کار کودک مبتلا به اوتیسم را تحت تأثیر قرار می دهد، اشیاء، اسباب بازی ها و همبازی های مورد علاقه کودک ممکن است برای کاهش استرس ناشی از فرایند های ارزیابی در یک کلینیک مؤثر باشد. علاوه بر اندازه گیری های وابسته به مشاهده ی  رسمی و غیر رسمی ، پرسشنامه تهیه شده از والدین، مصاحبه های نیمه ساختار یافته، تاریخچه ی بازیها هم مهم هستند. والدین با تواناییها و ضعفهای کودکانشان هماهنگ هستند و این فرصت را دارند که فعالیتهای کودک را در طی روز زیر نظر بگیرند. ارزیابی های استاندارد اغلب می توانند امکان مشاهده ی اصولی و مقایسه ی کمی را با اطلاعات اصولی فراهم کنند. بهر حال ارائه نیازهای یک کودک مبتلا به اوتیسم نیاز به هماهنگی     راهنمایی ها و لوازم مورد نیاز دارد. اگر فرد ارزیابی کننده از روش استاندارد منحرف شود باید نتایج ارزیابی با احتیاط تفسیر شود. در خیلی از موارد برخی از ارزیابی ها و ابزار موجود ویژه ی اوتیسم است و برخی دیگر برای استفاده های دیگر طراحی می شوند که ممکن است به درمانگرهای کودکان مبتلا به اوتیسم بسته به نتیجه ی ارزیابی کمک کند.

چهار دسته ابزار وجود دارند: ۱٫ ارزیابی رشد مبتنی بر بازی ۲٫ ارزیابی هایی که به طرز ویژه ای برای اندازه گیری سلامت یک زمینه یا بیشتر از بازی طراحی می شوند. ۳٫ ارزیابی جذابیت بازی یا بازیگوشی ۴٫ ابزارهای تشخیص و یا غربالگری مبتنی بر بازی ویژه ی اوتیسم

  • ارزیابی رشد مبتنی بر بازی

ارزیابی های مبتنی بر رشد از بازی برای اندازه گیری سایر مهارتها و توانایی هااز قبیل حرکت،تکلم، کارکردهای شناختی و غیره استفاده می کنند.

بازی یک زمینه ی طبیعی برای فعالیتها ایجاد می کند و یک محرک قوی رفتار است بنابراین بین مهارتهای بازی و کارکردهای ادراکی، زبان و مهارت های اجتماعی ارتباط وجود دارد.(Curcio &Piserchia 1978,Fewell&Rich 1987) بنابراین ارزیابی این مهارت ها بویژه از طریق بازی سودمند است. یک نمونه از سنجش رشد برای کودکان کم سن و سال که از قالب بازی استفاده می کند ارزیابی مبتنی بر بازی transdisciplinary است.(Liner 1993) سایر ارزیابی ها از بازی به عنوان مبنایی برای سنجش تواناییهای کلامی که شامل مقیاس سنجش کلام کودک روزتی(Rossetti 1990) و مقیاس رفتار سمبولیک و ارتباطی (Wethrby & Prizant 1993) بهره می برند.

  • ارزیابی های سنجش صلاحیت یک زمینه ی بازی یا بیشتر برخی از ارزیابی ها مهارتهای بازی را مستقیما می سنجند اما بسته به حوزه ای که مورد سنجش قرار می گیرد متنوعند. بخاطر ارتباط قوی بین تفکر سمبولیک و بازی در اوتیسم (Jarrold 1994) حوزه ی بازی دارای اهمیت است. مقیاس ارزیابی بازی (Fewell 1986) و مقیاس بازی سمبولیک (Westby 1980) مثالهایی از این نوع ابزار هستند. مقیاس بازی پیش دبستانی (Bledsoe & Shepard 1982, Knox 1974) بعلاوه شامل سایر رده های بازی از قبیل مدیریت مکان، مدیریت ماده و مشارکت های اجتماعی است. هر دو مقیاس ارزیابی و مقیاس بازی پیش دبستانی در سنین رشد، همراه با انواع بازی که بوسیله ی کودک انجام شده است توانایی های بازی سمبولیک را همراه با رشد مهارتهای زبانی ارزیابی می کند.

Austism Specturm Disorder 5

 

متدهای ارزیابی

  • متدهای ارزیابی که مزیت های بازی، جذابیت بازی یا بازیگوشی را می سنجند:

برخی از ارزیابی ها روی پروسه ی بازی با جامعیت بیشتری تمرکز می کنند و سطح مشغولیت کودک یا سطح بازیگوشی که توسط کودک در بازی های مختلف انجام می شود را نمی سنجد.

مقیاس سنجش سرگرمی کودکان و پرسشنامه (Mc William 1994,1999) در کودکان مبتلا به اوتیسم برای اندازه گیری تاثیر مداخله قابل استفاده است.(Case-Smith &Brayan 1999) اگرچه معیارهای ارزیابی مختلفی از بازی در کودکان کم سن وسال که دارای سایر مشکلات در دوره ی رشد هستند وجود دارد. ( مثل: تست بازیگوشی  [Bundy 1997]،معیار سنجش بازی بچه ها [Barnet 1990, Liberman 1965]) این روش ها هنوز برای استفاده در بچه های مبتلا به اوتیسم معتبر نیستند. سرانجام برخی ارزیابی ها آماری از مزیت بازی هایی که با کودک در گذشته انجام شده (Takata 1974) و طبقه بندی ای از مزیت های بازی که اکنون در حال انجام است (Wolfberg 1974) ارائه می دهد.

  • ابزارهای تشخیص و غربالگری ویژه ی اوتیسم به وسیله ی بازی

همچنین بازی به عنوان وسیله ای برای تشخیص اوتیسم بکار گرفته می شود. ویژگی های اصلی بازی از قبیل از بین رفتن ارتباطات اجتماعی و الگوهای رفتاری محدود ، همگی می توانند نشانه ای از اوتیسم  باشند. در نتیجه، ارزیابی درشیوه بازی های مشخص، معیاری برای رفتارهای ویژه هستند. فقدان این رفتارها ، می توانند یک پتانسیل تشخیصی برای اوتیسم یا اختلال فراگیر رشد (PDD) را نشان  دهند.

  • برنامه ی مشاهده ی تشخیصی اوتیسم (ADOC ,Lord . Rutter , DiLavor) شامل ۴ مدل است.

سایر ابزارهای مبتنی بر بازی که می تواند در پروسه ی تشخیص کمک کننده باشد ابزار تشخیص اوتیسم در سن ۲ سالگی است. (STAT) (Stone &Ousley 1997)

کاربرد بازی در اوتیسم :

اصطلاح بازی

نام اطلاق شده به بازی که بچه ها در این دوره ها انجام می دهند:بازیهای کلیشه ای (کشفی/ دستکاری)

سن ظهور: کمتر از ۹ ماهگی

 تعریف: آزمایش وارسی اشیا از طریق دیداری، لامسه ای، به دهان کردن، حرکت کردن، به صدا درآوردن، حرکت دادن اشیا از یک دست به دست دیگر و یا در فضایی که بعداً به وجود می آید. ( برای مثال انداختن،باز کردن یا علت و معلولهای ساده دیگر)

در بچه های اوتیسم ، کمترین بازبینی اشیا در موقعیتهای بی ساختارصورت می گیرد،و  درموقعیت های ساختارمند بازبینی به همان صورت است.

بازی ارتباطی

سن ظهور:۹-۸  ماهگی

تعریف : شروع به استفاده از اشیا به طور ترکیبی ( منطبق کردن، تکمیل کردن، مقایسه کردن، جداکردن) . اگر چه به صورت کاربردی قرار نمی گیرند.(برای مثال گذاشتن بلوکها در یک طرف). این بازی بعداً تا حد یک بازی ساختاری ابتدایی گسترش داده می شود.

بچه های اوتیسم: توانایی ایجاد دامنه ای ازاعمال بازی ارتباطی  در موقعیت های ساختار مند و بدون ساختار را ندارند. زمان بیشتری صرف سطوح ارتباطی، کاربردی و دستکاری اشیاء می کند[ در مقایسه با زمانی که صرف سطح سمبولیک (نمادین ) می کنند].
انجام رفتارهای پیچیده ممکن است در بعضی از بچه ها خیلی مشکل باشد.

بازی کاربردی

سن ظهور: ۱۳-۱۲ ماهگی

تعریف : بازی با اشیا در شیوه مناسب و قابل انتظار  (برای مثال استفاده از قاشق برای غذا دادن به عروسک یا تظاهر به شمارگیری تلفن و صحبت کردن از طریق نزدیک کردن گوشی به گوش).

بچه های اوتیسم : به طور کلی بازی کاربردی و تنوع در اعمال وقتیکه کوچکتر هستند ، دچار مشکلات بیشتری می باشند. همانطور که کودک بزرگتر می شود،  اعمال کاربردی بیشتر قابل اهمیت است. (الگوهای بازی محدود و انعطاف پذیر نبوده و تنوع خلاقیت و تصور در آن ها اندک است و خصوصیات سمبولیک معدودی دارند و در تقلید و به کاربردن پانتومیم انتزاعی نا توان هستند ان را به گونه ای غیر از آنچه انتظار می رود دستکاری میکنند.)

بازیهای سمبولیک (نمادین)

سن ظهور: ۲۴-۱۳ ماهگی

تعریف : شامل سه نوع عملکرد است:

۱- یک شی به جای شی دیگری نمود پیدا می کند(مثلاً یک چوب به جای قاشق). مثال: اشیاعی که شبیه هم هستند را به یکدیگر تعمیم می دهند.مثلاً اگر توپ را بشناسد با دیدن هندوانه به آن نیز نام توپ را (Overgeneralization) اطلاق می کند.

۲- اعمال کودک  این طور به نظر می رسند که گویا یک عروسک عملی را انجام می دهد.مثال: اشیا را جاندار تصور میکند و انتظار اعمال انسانی از آنها دارد. برای مثال یک عروسک صدمه دیده است و گریه می کند.

۳- عملکردی که شامل اشیا خیالی می شود.برای مثال یک کودک این طور وانمود می کند که به عروسک یا شخص غذا می دهد.

بازیهای ساختار یافته(قاعده مند)

سن ظهور: سن مدرسه

تعریف: بازیهای اجتماعی دارای قانون از قبیل ورزش های سازمان یافته و دارای مهارتهایی که گسترش یافته اند و پروژه هایی که ساخته شده اند.

کودکان اوتیسم : اغلب به علت  نداشتن قدرت و مکالمه گویا(واضح) باعث می شود که  بازی و سازمان دهی آن ها محدود شود و باعث تضعیف مهارتهای تقلیدی و خلاقیتی و تصوری می شود.

بررسی های مربوط به اندازه گیری نوع بازی های مورد علاقه، انجام بازی ها و میزان بازی طلبی(playfulness) در این کودکان توصیه می شود.

تاریخچه بازی

گروه سنی : در بچه های ۷-۱ ساله یا ۱۹٫۵ ساله استفاده شده است.

تعریف :  تاریخچه بازی گذشته ،  کودک را به زمان حال وصل می کند که به منظور تعیین نیازهای آینده و ایجاد ارتباط بین فرد و عوامل داخلی و خارجی است که واکنش را نشان می دهند.

عناصر تاریخچه بازی شامل ۵ قسمت است: اطلاعات عمومی،تجربه بازی قبلی، بررسی بازی واقعی، تعریف بازی و تعریف پیشین از بازی.اطلاعات کمی و کیفی را ارئه می دهد.

شاخص بازی طلبی بچه (CPS)

گروه سنی : در بچه های سن مدرسه

تعریف : شامل بررسی ۲۳ سوال می باشد که  جهت داوری و نتیجه گیری توسط کارشناس به منظور بدست آوردن اطلاعات با کیفیت خوب بکار گرفته می شود.این بررسی با توجه به ۵ قسمت بازی طلبی، رضایت مندی اجتماعی، مطلوبیت بدنی،رضایتمندی ادراکی،لذت ظاهری و احساس خنده آوری انجام می گیرد. در این روش به بازی طلبی بچه توجه می شود نه به بچه ای که در حال بازی است.

تست بازی طلبی (TOP)

گروه سنی : سنین ۱۰-۲ سال

 تعریف: بررسی مشاهده ای ۶۸ آیتمی که توسط کارشناس ورزیده به منظور بررسی سیستمیک بازی طلبی در بچه های کوچک، بازی بچه ها، در داخل خانه و خارج خانه هر ۱۵ دقیقه، مشاهده می شود.

محدوده ، شدت و مهارت همگی در هر یک از آیتمهای TOP بررسی می شود.

کاربرد برای بچه های اوتیسم : در بچه هایی با گروهای سنی مختلف و با گروههای تشخیصی مختلف قابل استفاده است که برای تعیین ضعف و نقاط اشکال بچه های مبتلا به اوتیسم بکار گرفته می شود. از آیتمهایی با مقوله های عملی و اجرا یی استفاده می شود.(تداخل اجتماعی، برقراری ارتباط ، و گزارشهای محدود رفتاری )

نوع بررسی و نویسنده:فهرست های بازی مورد علاقه(wolfberry،۱۹۹۵)

گروه سنی: بچه های سن مدرسه

تعریف: ثبت بازی های مورد علاقه/ اسباب بازی ها/ موضوع های مورد علاقه/ فعالیت های مورد علاقه/ در گیر شدن با موضوع و انتخاب همبازی.  قالبی برای تعیین مشخصات مرتبط با جنبه های سمبولیک و اجتماعی بازی است.

کاربرد برای بچه های اوتیسم: به بازی به عنوان پروسه تبدیلی نگاه می شودو نه به عنوان یک جریان خطی و یکنواخت. بنا براین ظرافت های بازی برای بچه های مبتلا به اوتیسم مورد توجه قرار می گیرد.مثل وارد بودن کودک در مهارتها و قابلیت تکرار آنها در مقابل آنی و فوری بودن مهارت ها .

نوع بررسی و نویسنده:پرسشنامه و مقیاس درجه بندی شرکت بچه ها در بازی (McWilliam,1994,1999 )

گروه سنی : بچه های سن مدرسه

تعریف: درجه های ۵-۱ برای مقدار زمانی که بچه صرف می کند: پیشرفته، متمایز شده، بی تفاوت، شرکت نکردن و توجه خاص داشتن. این پرسشنامه شامل محدوده رقابت، بازی اجباری، شرکت بی تفاوت و شرکت کردن از روی میل و توجه در بازی را ثبت می کند.(از پایین به بالا)

کاربرد برای بچه های اوتیسم : رفتارهای واکنشی و همزمان را در محیط پیش دبستان می سنجد. باری تعیین شرکت کردن بچه های اوتیسم، کاربدر موفقیت آمیزی داشته است.

ابزارهای غربالگری یا تشخیصی بر پایه بازی که مخصوص اوتیسم است

ابزار غربالگری برای اوتیسم در بچه های ۲ ساله(STAT)- (stone & ousley,1997)

گروه سنی : ۳۶-۲۴ ماهه

تعریف : ابزارغربالگری مرحله دوم برای تعیین جنبه های بازی،تقلید وبرقراری ارتباط می باشد. بچه در تمام موارد یا قبول می شود یا رد می شود. تسلط زبانی، برای بررسی ، یک پیش نیاز نمی باشد.

کاربرد برای بچه های اوتیسم : به صورت ابزار غربالگری اولیه متمایز کردن بچه های در معرض خطر اوتیسم از بچه های مبتلا با سایر اختلالات زبانی یا تکاملی طراحی شده است.

بررسی بازی (مرکز کلینیکی مطالعه تکامل و یادگیری، دانشگاه کارولینا شمالی , ۱۹۹۸)

گروه سنی : ۵ ساله ها

تعریف: یک روش بررسی روش حوزه عمل است که در آن یک فرد اصلی آزمایشگر وجود دارد در حالیکه کارشناسان دیگر، رفتارها را مشاهده و درجه آنها را از نظر کیفی تعیین سطح می کنند. برای اندازه گیری شاخص های قبل اجتماعی شدن، برقراری ارتباط، بازی / عکس العملهای کلیشه ای و عکس العملهای حسی، فعالیتهای از قبل تعیین شده، استفاده می شود.

کاربرد برای بچه های اوتیسم : ابزاری با هدف بررسی تکاملی و تشخیص اوتیسم در بچه ها فهرست مشاهده تشخیصی اوتیسم

گروه سنی : کودکان قبل از سن حرف زدن تا سن بزرگسالی با توانایی صحبت کردن روان

تعریف : یکی از ۴ شاخص ارائه شده است که بر اساس سطح تکامل و مهارتهای زبانی است و یک روش  خوب و انعطاف پذیر از طریق انجام روشهایی قبل از برقراری ارتباط ، درگیر شدن در مسائل اجتماعی و بازی . در جهت تشخیص احتمالی اوتیسم یا  PDD است. آزمایش رفتارهای تیپیک مخصوص اوتیسم  ونبود برقراری ارتباط و مهارتهای اجتماعی متناسب با سن را نشان  می دهد. 

کاربرد برای بچه های اوتیسم : یک ابزار تشخیصی برای مشاهده ی رفتارهای اجتماعی و برقراری ارتباط بچه می باشد که در جهت تشخیص اوتیسم یا  PDD ، براساس شاخص   DSM-IV  می باشد.

ارزیابی مقیاس یک یا بیشتر ازمحدوده از صلاحیت بازی

تعریف :پیشرفت جنبه های TPBA می تواند جلوگیری شود و یا بر اساس نیاز و هدف ارزیابی حذف شود.(interact, int, obs, struc, and unstrus)

نوع بررسی و نویسنده:مقیاس بازی سمبولیک (westby,1980)

سن ظهور: ۶۰-۱۷ ماه

تعریف: مقیاس زبان بازی سمبولیک که ۱۰ مرحله توسعه فعالیتهای بازی سمبولیک و ارتباط بین سطوح زبان و بازی را نشان می دهد. اطلاعات از نمونهد های بازی خود به خودی هستند.

(obs,semistruc)

کاربرد برای بچه های اوتیسم : کمک به ارزیابی پیشرفت توانایی مربوط به گفتار و تجسم سمبولیک صورت می گیرد. که این در دو ناحیه به صورت معنا دار در بچه های دچار اوتیسم متأثر می شود.

نوع بررسی و نویسنده:مقیاس بازی پیش دبستانی

سن ظهور : تولد تا ۶ سالگی

تعریف : حاصل ارزیابی بازی در تمام سنین بازی ( در ماهها ) میانگین ترکیبی از ۴ بعد بازی است : مدریت فضا، مدریت مواد ، تقلید و مشارکت .(nst, obs)کاربرد برای بچه های اوتیسم : باری بچه هایی که نمی توانند با تستهای استاندارد تست شوند، به کار می رود. این معیار بازی برای اثبات اختلافها در رفتار جمعیت بچه ها به کار می رود.

Austism Specturm Disorder

نوع بررسی و نویسنده:مقیاس ارزیابی بازی (cfewell, 1987)

سن ظهور: سن پیشرفته بازی ۳۶-۲ ماه

تعریف:ارزیابی شامل ۴ گروه اسباب بازی است که باری انگیزش خود به خودی بازی بدون توجه به نوع اسباب بازی به کار می رود. فرد آزمایش کننده توسعه زنجیره رفتارهای بازی را مشاهده و به آن نمره می دهد. سپس نمره بازی را از آن استنتاج می کند. (nr,obs,semi)

کاربرد برای بچه های اوتیسم : انعطاف پذیری در سازمان دهی روش اجازه می دهدکه این مقیاس درباره بچه های معلول که به تستهای استاندارد پاسخ ضعیف می دهندو یا برای بچه های زیر ۳ سال به کار می رود.

نوع بررسی و نویسنده:مقیاس گفتارrosetti برای کودکان نوپا  (rosette,1990) 

سن ظهور : تولد تا ۳ سالگی

تعریف : این مقیاس برای ارزیابی نواحی پیش لفظی و لفظی و ارتباطات و در هم کنش و کنش اتصالات ،واقع گرایی، حرکت اندام، بازی،گفتگو یا زبان و حرف زدن یا زبان طراحی شده است.

کاربرد برای بچه های اوتیسم : رفتار در بازی (یک بعد ارزیابی) باری مشاهده پیشرفت بچه ها در مورد افکار و الفاظ تجسمی و استفاده الفاظ باری بچه های عقب افتاده به کار می رود.

مقیاس ارتباطات و رفتار سمبولیک (wetherby & prizant ,1993)

سن ظهور: بچه های با عملکرد ارتباطی با سن ۲۴-۸ ماه. می تواند برای افراد ۷۲-۶۰ ماه به کار می رود.

تعریف : ازریابی دو بخش (خواسته های مراقبین و ایجاد تداخل کار بچه ها ) برای امتحان کردن ارتباطات ،اجتماع، تأثیرات و توانایی های سمبولیک بچه ها، مشاهده تغییرات رفتار بچه ها و تأمین مسیر برنامه مداخله به کار می رود. اغلب شناسایی بچه های در معرض خطر برای توسعه اختلال ارتباطی و تأمین میزان عملکرد ارتباطی می باشد.مراقبینی که متقاضی هستند باید قبلا ً ارزیابی کامل شوند. (struc, st, quest, obs, nr, int)

کاربرد برای بچه های اوتیسم : پهنه نتایج ارزیابی مرتبط با نیروهای ضعف در ارتباط با اثر اجتماعی و دامنه سمبولیک بچه ها است. این یک نوآوری در بچه های دچار نقص در بازی سمبولیک شایع است.

بازی بسیار منظم بر اساس ارزیابی (TPBA) (linder,1993)

سن ظهور : بچه های با سن ۶ ماه تا ۶ سال. بچه های کوچکتر به صورت موفقیت آمیز ارزیابی شده اند.(در معرض خطر و دارای معلولیت و بدون معلولیت)

تعریف : عملکرد بچه هایی که روی آنها تحقیق می شود و حالتهای شناسایی، اجتماعی- عاطفی، ارتباطات و زبان و نواحی حسی- حرکتی در طی یک جلسه با بازی که دارای ۶ فاز بود بررسی شد. عرصه ارزیابی ، شناسایی خدمات مورد نیاز است. برای توسعه برنامه های نوآور و ارزشیابی

کاربرد برای بچه های اوتیسم : می تواند برای عملکرد بچه های با سنین بالاتر به کار رود. Linder  در سال ۱۹۹۳ موفقیت هایی را در مورد بچه های دچار اوتیسم با این روش نشان داد.

  

 

درباره ی مادروکودک

 baby  امروزه دستیابی به اطلاعات علمی ، وبخصوص پزشکی ، دردنیای مجازی به سادگی میسرگشته است. اما متاسفانه وب سایت هایی که بتواننداین وظیفه رابه زبان فارسی انجام دهندناچیزویاحتی بهتراست گفته شودکه هیچ است.موسسه ایران مدلاین به منظوربرطرف کردن این نیازفارسی زبان های دنیا، دوپایگاه علمی " ایران مدلاین" [جهت دسترسی به دنیای علم پزشکی وتندرستی] و " مادروکودک" [ارائه اطلاعات علمی موثق درزمینه بیماری های مادروکودک] رافراهم وراه اندازی نموده است. هرچندکه تارسیدن به نقطه مطلوب ، فاصله زیادی است.